Translate
dinsdag 23 juni 2026
Het jaar is bijna 2 dagen oud
Met kerst heb ik gewerkt en dus ben ik met oud en nieuw vrij. Binnen de politie is het ieder jaar opnieuw een strategisch steekspel van formaat. Collega's wringen zich in allerlei bochten om juist die feestdagen vrij te krijgen die thuis het meest gewenst zijn. Een terugkerend spanningsveld tussen krijgen en werken.
Persoonlijk heb ik weinig moeite met die verdeling.
Geef mij maar kerst vrij. Dan ontloop ik de loopgraven van kruitdampen, hossende menigten die naar alcohol en anarchie ruiken, en de jaarlijks terugkerende geweldsgolf tegen politie en hulpverleners. Het lijkt soms alsof tijdens de jaarwisseling tijdelijk andere natuurwetten gelden. Wat normaal niet mag, mag dan ineens een beetje. Wat verboden is, wordt gedoogd. En wat gevaarlijk is, wordt traditie genoemd.
De eenzamen, de zieken en de mensen die geen feestje hebben, laat ik daarbij nog buiten beschouwing.
Op 2 januari 2013 gaat om 05.00 uur de wekker. Dan is er koffie. Een boterham. Brood smeren voor onderweg.
Dan stap ik samen met mijn trouwste metgezel naar buiten: mijn Giant. Mijn stalen ros brengt mij door de koude ochtend naar het bureau.
De straten liggen er verlaten bij.
De rook van de afgelopen nacht hangt nergens meer zichtbaar in de lucht, maar op basis van ervaring weet ik beter. De jaarwisseling laat altijd haar sporen achter. Soms in de vorm van vernielingen. Soms in de vorm van letsel. Soms in de vorm van processen-verbaal. En soms in een vorm die veel definitiever is.
Om 06.30 uur sta ik in uniform op het bureau.
Nieuwjaarswensen vliegen over en weer tussen de afgaande nachtdienst en de opkomende ploeg.
"Rustige nacht gehad."
Dat heb ik in mijn loopbaan vaker gehoord. Meestal betekent het dat de ellende simpelweg is doorgeschoven naar de vroege dienst.
Onze eerste melding volgt niet veel later.
De thuiszorg heeft tijdens haar ronde een overleden bewoner aangetroffen. Gelukkig beschikt zij over een sleutel en is de woning reeds betreden. Zoals gebruikelijk volgen de noodzakelijke procedures. Een forensisch arts wordt ingeschakeld om een misdrijf uit te sluiten.
Dat blijkt gelukkig niet aan de orde.
Familie wordt geïnformeerd. De uitvaartondernemer wordt in kennis gesteld. Wij beantwoorden vragen en helpen waar mogelijk.
Een verdrietige melding, maar een melding die hoort bij het leven.
Nog voordat de afhandeling volledig is afgerond, komt een tweede melding binnen.
Een persoon zou van een flat willen springen.
Onze collega's van een andere surveillance zijn reeds ter plaatse.
De man staat boven aan de balustrade.
Hij is bekend binnen de hulpverlening. Een lange geschiedenis van psychische problemen gaat aan deze ochtend vooraf. Wat er zich precies in zijn hoofd afspeelt zullen wij nooit weten.
Wel weten we dat collega's alles doen wat binnen hun mogelijkheden ligt.
Ze praten. Ze proberen contact te maken. Ze proberen tijd te winnen.
Maar soms bereiken woorden iemand niet meer. Dan laat hij los.
Wanneer wij arriveren is het net gebeurd.
Ik ken die flats goed. Jaren eerder woonde ik in de buurt. Voor mij zijn het altijd herkenningspunten in het landschap. Die ochtend krijgen ze een andere betekenis. Zoals al zo vaak in het politiewerk."
Wat ik daar zie, staat nog steeds op mijn netvlies. Sommige beelden vervagen. Andere niet. Deze behoort tot die laatste categorie.
Daarna begint het werk. Onderzoek. Afzettingen. Registraties. Collega's. Hulpdiensten. Familie.
Iedere schakel moet zorgvuldig worden uitgevoerd. Zoals altijd. Zoals het hoort.
Wanneer alles uiteindelijk is afgerond, is het inmiddels middag geworden.
We krijgen een half uur om te eten. Een boterham smaakt dan niet anders dan normaal.
Dat blijft misschien wel een van de vreemdste eigenschappen van politiewerk.
De wereld kan in een paar uur volledig ontsporen, terwijl jij vervolgens gewoon je lunch opeet omdat de dienst nog niet voorbij is.
Wat er daarna nog gebeurd is die dag weet ik niet meer.
Deze twee meldingen hebben alle andere herinneringen overschreven.
Na afloop van de dienst stap ik weer op mijn Giant. De terugweg voert langs velden en paden die ik als een mentale TomTom instel.
Eindelijk rust. Geen portofoon. Geen meldkamer. Geen zwaailichten.
Alleen tijd om de gebeurtenissen nog eens langs te laten komen.
Thuis is het goed toeven.
De piketbedrijfsopvangfunctionaris sprak later met de betrokken collega's, waaronder wijzelf. Kijken. Luisteren. Peilen hoe iedereen erbij zat. Binnenkort zal nog een vervolggesprek volgen.
Sommige nieuwjaarsdagen beginnen met vuurwerk.
Die van 2013 begon voor mij met de dood.
Mantelzorg met Kerst
Inleiding
De laatste donkere dagen van het jaar heb ik dienst. Samen met collega's rij ik in de opvallende politieauto door de Westelijke Mijnstreek. Zoals altijd zijn er meldingen die niet kunnen wachten en mensen die hulp nodig hebben. De politie draait immers dag en nacht door, ook tijdens de feestdagen.
In het centrum is het druk. Winkelend publiek loopt af en aan, het verkeer staat vast en iedereen lijkt bezig met de voorbereidingen voor Kerstmis. Terwijl we door de binnenstad rijden, komen we langs een appartementencomplex waar ik eerder eens ben geweest.
Plots moet ik denken aan een melding van enkele maanden geleden. Een melding die mij altijd is bijgebleven. Juist in deze tijd van het jaar, waarin veel gesproken wordt over saamhorigheid, aandacht en omzien naar elkaar.
Dit is dat verhaal.
Casus
Op een warme zomerdag worden mijn collega en ik naar een adres in het centrum gestuurd. De thuiszorg heeft aangebeld bij een bejaarde mevrouw, maar krijgt geen gehoor. Volgens de zorgmedewerkster moet zij thuis zijn. Toch blijft de deur gesloten.
Voor politiemensen is dat vaak geen geruststellend teken.
Niet veel later staan wij voor een modern appartementencomplex. Alles oogt nieuw. De gangen zijn ruim, de verf ruikt nog fris en de vloerbedekking heeft nauwelijks slijtage gezien. Achter één van die nette voordeuren woont de vrouw die niet opendoet.
Bellen helpt niet.
Kloppen helpt niet.
Roepen helpt niet.
Dan blijft er nog maar één optie over.
Ik pak mijn breekijzer.
Dat klinkt spectaculairder dan het is. In de praktijk betekent het vooral dat je probeert binnen te komen voordat kostbare tijd verloren gaat. Met beleid zet ik het gereedschap tussen deur en kozijn. De deur biedt stevig weerstand. Slot, beslag en driepuntsvergrendeling doen precies waarvoor ze ontworpen zijn.
Uiteindelijk wint de hefboom.
Met een harde knal schiet de deur open.
Mijn collega en ik gaan direct naar binnen.
Tijdens de doorzoeking van de woning valt mij direct een drooggekookte fluitketel op. De bodem is zwartgeblakerd en het laatste beetje water is allang verdampt. Ik draai het gas dicht en loop verder.
Dan treffen we de bewoonster aan.
Ze zit op het toilet.
Of beter gezegd: ze hangt er half overheen.
Al meer dan zestien uur.
De vrouw verkeert in een erbarmelijke toestand. Ze is niet meer in staat om op te staan of hulp te vragen. Later zal blijken dat zij getroffen is door een hersenbloeding. In haar nood heeft zij de alarmknop niet meer kunnen bedienen.
Zestien uur lang heeft niemand haar kunnen helpen.
Niet omdat niemand dat wilde.
Maar omdat niemand wist dat zij daar zat.
De inmiddels gearriveerde ambulancecollega's en de medewerkster van de thuiszorg doen eerst iets wat minstens zo belangrijk is als medische zorg. Zij geven de vrouw haar waardigheid terug. Ze wordt aangekleed, verzorgd en gerustgesteld.
Pas daarna volgt de rit naar het ziekenhuis.
Wanneer alles achter de rug is, kijk ik nog even naar de beschadigde voordeur.
Soms krijgt de politie achteraf de vraag wie voor zulke schade opdraait.
Eerlijk gezegd interesseert mij dat op zo'n moment weinig.
Een deur is maar een deur.
Een mensenleven is iets anders.
Kerstgedachte
Terwijl ik dit schrijf, hoor ik buiten alweer het geknal van vuurwerk. Mensen bellen de politie omdat zij zich ergeren aan overlast, schrikken van harde knallen of zich zorgen maken over gevaarlijke situaties.
Dat hoort allemaal bij deze tijd van het jaar.
Maar die oude mevrouw schiet mij opnieuw te binnen.
Niet omdat haar verhaal uitzonderlijk was.
Juist omdat het zo gewoon was.
Ouderdom komt vaak ongemerkt. Eerst een beetje langzamer lopen. Daarna wat meer hulp nodig hebben. Uiteindelijk wordt een mens afhankelijk van anderen.
Van familie.
Van buren.
Van thuiszorg.
Van hulpverleners.
Van mensen die opletten.
Soms bestaat mantelzorg uit een zoon, dochter of partner. En soms uit een thuiszorgmedewerkster die aan de bel trekt, ambulancepersoneel dat klaarstaat en twee politiemensen die een deur openbreken.
Ik wens u fijne kerstdagen, een goede gezondheid en vooral mensen om u heen die naar u omkijken.
Want uiteindelijk is dat het enige dat werkelijk telt.
Met de kousenvoeten door het bloed
Tijdens onze werkzaamheden komen collega's en ik regelmatig terecht op plaatsen waar de samenleving haar meest trieste en weerzinwekkende gezicht laat zien. Daar kiezen wij niet voor. We gaan waar de meldingen ons brengen.
Vaak sta je er niet alleen voor. Als de ruimte er is, rijden collega's mee. Kruisbestuiving noemen we dat. Een voor allen, allen voor een. Een mooie ongeschreven regel die binnen het politiewerk nog altijd leeft.
Sommige locaties vergeet je daarna weer snel.
Andere niet.
Soms passeer ik jaren later een woning en gaat er ergens achter in mijn hoofd een klein belletje af. Dan weet ik weer precies wat zich daar ooit heeft afgespeeld.
Zo ook bij een groot, rustiek huis in een rustige woonomgeving.
Jaren geleden kregen ambulance en politie daar een melding van een gewonde man. Ter plaatse bleek hij samen met zijn moeder te wonen. Het huis zag er verzorgd uit. De sfeer van vervlogen tijden hing er nog nadrukkelijk. Jaren dertig. Degelijke meubels. De geur van oud hout en geschiedenis.
Boven troffen we de man aan.
Hij zat op een stoel in de badkamer, gekleed in niets meer dan een onderbroek. Zodra hij ons zag, veerde hij overeind. In zijn hand hield hij een groot mes.
Een indrukwekkend mes om te zien.
Alleen was het zo bot als een hark.
In een hoek van de badkamer stond zijn moeder.
Een klein, gebogen vrouwtje. Getekend door leeftijd, maar misschien nog wel meer door een leven lang zorgen. Het soort omaatje dat je direct sympathiek vindt.
Zij vertelde dat haar zoon zichzelf had verwond.
Dat bleek een understatement.
De man had zichzelf meerdere diepe en minder diepe snijwonden toegebracht. Het bloed zat overal. Op de muren, op de meubels, op de vloer. Vrijwel geen enkele plek in de badkamer was eraan ontsnapt.
Toch was het niet de zoon die mijn aandacht vasthield.
Het was zijn moeder.
Terwijl haar zoon luidruchtig alle aandacht opeiste, stond zij er stilletjes bij. Uitgeput. Machteloos. Alsof de laatste druppel de spreekwoordelijke emmer al jaren eerder had doen overlopen.
Ze zei zachtjes dat haar zoon nu toch echt geholpen moest worden.
Het klonk niet als een verzoek.
Het klonk als een smeekbede.
Misschien wel de zoveelste in een heel leven.
Het beeld dat me echter altijd is bijgebleven kwam pas daarna.
De moeder droeg geen schoenen. Geen sloffen. Zelfs geen pantoffels. Alleen dunne kousen.
Toen ze zich door de badkamer bewoog, liep ze ongemerkt door het bloed van haar zoon. Bij iedere stap bleven rode afdrukken achter op de vloer. Kleine bloedige voetsporen van een moeder die allang niet meer zag waar ze liep.
Dat beeld vond ik aangrijpender dan alle verwondingen van haar zoon bij elkaar.
Hij werd uiteindelijk verzorgd, gefixeerd op een brancard en door de ambulance meegenomen. Zoals zo vaak draaide alle aandacht weer om hem.
Zijn moeder bleef achter.
Collega's hebben nog een tijd bij haar gezeten voor opvang en nazorg. Of iemand zich daarna echt over haar heeft ontfermd, weet ik niet.
Ik heb het nooit meer gevolgd.
Toch denk ik er soms aan wanneer ik langs dat huis rijd. Zou zij nog leven? Zou haar zoon eindelijk rust hebben gevonden?
Of bleef zij nog jarenlang de mantelzorger van iemand die zelf al lang niet meer in staat was voor een ander te zorgen?
Ik weet het niet.
Wat ik wel weet, is dat er achter iedere zorgstatistiek, iedere beleidsnota en iedere bezuiniging mensen schuilgaan zoals deze moeder.
Mensen die niet klagen.
Mensen die niet op de voorgrond treden.
Mensen die op kousenvoeten door het bloed van hun eigen verdriet lopen.
En juist daar zijn vaak de meeste handen nodig.
Als iemand in dat verhaal een Oscar verdient, dan is zij het.Niet voor een rol die ze speelde, maar voor een rol die het leven haar heeft opgelegd.
Die ene rechtbank uitspraak
Rechtbankuitspraak
Lange tijd geleden las ik een rechtbankuitspraak die mij altijd is bijgebleven. Een zaak waarbij een vrouwelijke politiecollega zwaar gewond raakte door extreem geweld. Een uitspraak waarbij de haren recht overeind gaan staan.
De vele berichten over PTSS, de discussies rondom opvang van politiemensen en de dossiers van collega's die ik in de loop der jaren voorbij heb zien komen, brengen mij telkens terug naar die ene zaak.
Politiemensen worden geacht hulp te verlenen aan hen die dat nodig hebben. Dag en nacht. Ze stappen situaties binnen waar anderen instinctief een stap achteruit doen. Niet omdat zij geen angst kennen, maar omdat hun taak van hen vraagt om naar voren te gaan wanneer anderen wegvluchten.
Wanneer dat misgaat, blijven de fysieke en mentale littekens vaak een leven lang zichtbaar. Voor de collega zelf, maar ook voor het gezin dat noodgedwongen meedraagt wat er tijdens een dienst gebeurde. Daarom verdienen collega's die tijdens hun werk zwaar letsel oplopen meer dan applaus alleen. Zij verdienen steun, begrip en professionele hulp wanneer de gevolgen hen blijven achtervolgen.
De zaak waar ik aan terugdenk ging over een man met een achtergrond in de vechtsport. Buiten de ring gebruikte hij zijn vaardigheden niet voor sportieve doeleinden, maar tegen een politieagente die haar werk deed.
Tijdens een geweldsincident kreeg zij een harde vuistslag in het gezicht. De klap was zo hevig dat zij achterover viel en met haar hoofd op het wegdek terechtkwam. Wat volgde was een langdurig traject van herstel, met zware fysieke en emotionele gevolgen.
De verdachte was geen onbekende van justitie. Volgens het dossier had hij eerder geweld gebruikt en tijdens dit incident werd bovendien een politievoertuig vernield. De officier van justitie achtte het geweld zo ernstig dat een forse straf op zijn plaats werd geacht.
Toch kwam de rechtbank uiteindelijk tot een aanzienlijk lichtere uitkomst. Juridisch gezien zal daar ongetwijfeld een onderbouwde redenering achter hebben gezeten. Dat is de taak van de rechter in onze rechtsstaat.
Maar soms schuurt dat.
Soms lees je een uitspraak en vraag je je af hoe dit voor het slachtoffer moet voelen. Voor de collega die de klap heeft ontvangen. Voor haar gezin. Voor haar collega's die de gevolgen van dichtbij hebben gezien.
Want achter ieder dossiernummer schuilt een mens.
De vraag wat zij anders had moeten doen, blijft onbeantwoord. Weglopen? Wachten op ondersteuning? Nog langer proberen te de-escaleren? Achteraf is iedere situatie eenvoudiger te beoordelen dan op het moment zelf.
De werkelijkheid is dat geweld zich vaak onverwacht aandient. Soms als een plotselinge storm. Soms als een explosie van agressie waar nauwelijks op te anticiperen valt.
Wat mij vooral is bijgebleven, is niet de naam van de verdachte of de exacte strafmaat. Het is het beeld van een collega die haar werk deed en daarvoor een hoge prijs betaalde.
Ik hoop oprecht dat politiemensen dergelijke ervaringen bespaard blijven. En wanneer de gevolgen zich toch aandienen, in de vorm van lichamelijk letsel, trauma of PTSS, dat zij niet hoeven te vechten voor begrip of hulp.
Dat de hand die zij jarenlang naar anderen uitstaken, op zo'n moment ook naar hen wordt uitgestoken.
Opiniestuk uit 2012: Schieten of niet schieten
Wel of niet schieten. Het is misschien wel de moeilijkste beslissing waarvoor een politieambtenaar kan komen te staan, waarbij de Ambtsinstructie en de wettelijke kaders richting geven, maar de uiteindelijke beslissing onder omstandigheden in een fractie van een seconde moet worden genomen. Een beslissing die achteraf door velen wordt besproken, beoordeeld en soms zelfs veroordeeld, maar die op het beslissende moment door geen enkele diender met volledige zekerheid kan worden genomen, simpelweg omdat niemand op dat moment precies weet wat er gaat gebeuren en welke gevolgen zijn handelen of het uitblijven daarvan zal hebben.
Wanneer een mens plotseling wordt geconfronteerd met ernstig gevaar, nemen oeroude overlevingsmechanismen het gedeeltelijk over en maakt het lichaam zich klaar om te reageren. De hartslag stijgt, de waarneming verandert en het denken kan zich vernauwen tot datgene wat op dat moment van levensbelang lijkt, waarbij fight, flight of freeze geen theoretische begrippen zijn die je rustig achter een bureau bespreekt, maar natuurlijke reacties die onder extreme omstandigheden het menselijk handelen kunnen beïnvloeden.
Juist daarom bestaan er binnen onze wetgeving regels voor het gebruik van geweld en kent het strafrecht begrippen als noodweer, terwijl voor politieambtenaren daarnaast specifieke wettelijke kaders gelden. De wetgever erkent daarmee dat mensen onder uitzonderlijke omstandigheden beslissingen moeten nemen zonder de luxe van tijd, volledige informatie of de zekerheid dat hun inschatting achteraf juist zal blijken te zijn. Tegelijkertijd worden aan het gebruik van geweld strenge eisen gesteld, en terecht, want het gebruik van een vuurwapen behoort tot de meest ingrijpende bevoegdheden die een politieambtenaar bezit, met gevolgen die soms niet meer ongedaan kunnen worden gemaakt.
Onderzoekers van het MOVE Research Institute van de Vrije Universiteit Amsterdam hebben zich onder meer verdiept in de invloed van stress op schietbeslissingen van politieambtenaren. In het onderzoek Schieten of niet schieten? uit 2012 werd onderzocht hoe agenten onder verschillende stressomstandigheden beslissingen nemen wanneer zij worden geconfronteerd met situaties waarin zij wel of niet moeten schieten. De bevindingen waren veelzeggend: onder verhoogde stress waren agenten eerder geneigd te schieten, maakten zij meer beslissingsfouten en schoten zij minder nauwkeurig dan onder omstandigheden waarin zij zich niet bedreigd voelden. Ook bleek dat zij onder druk sterker konden reageren op hun verwachtingen over dreiging, in plaats van uitsluitend op de objectief waarneembare informatie.
Dat zijn bevindingen die we serieus moeten nemen, zowel bij de opleiding en training van politieambtenaren als bij de beoordeling van incidenten achteraf. Ze betekenen niet dat stress iedere beslissing verklaart of dat een verkeerde inschatting daarmee automatisch gerechtvaardigd is, maar ze maken wel duidelijk dat de menselijke waarneming en besluitvorming onder extreme druk anders kunnen functioneren dan wanneer iemand achteraf rustig de beschikbare informatie bestudeert.
En juist daar begint het ongemakkelijke gedeelte van het verhaal, want een goede schutter zijn en onder grote druk een juiste beslissing nemen, zijn twee verschillende zaken. Training kan bijdragen aan vaardigheden, handelingssnelheid en het beheersen van stress, maar kan nooit volledig garanderen dat iemand in iedere onverwachte situatie de juiste afweging maakt.
De beslissing om te schieten ontstaat immers niet in een laboratorium, niet tijdens een oefening op de schietbaan en evenmin achter een bureau waar alle feiten rustig op een rij kunnen worden gezet, maar op straat, onder omstandigheden die nooit volledig zijn na te bootsen en waarin onzekerheid, tijdsdruk, dreiging en verantwoordelijkheid samenkomen. De diender moet handelen op basis van wat hij op dat moment waarneemt en redelijkerwijs kan inschatten, terwijl hij tegelijkertijd weet dat zowel handelen als niet handelen ernstige gevolgen kan hebben.
Dat brengt mij bij de schietpartij op perron 4 van station Hollands Spoor op 24 november 2012, waarbij de zeventienjarige Rishi Chandrikasing door een politiekogel om het leven kwam. Het is een zaak die laat zien hoe ingewikkeld de beoordeling van een dergelijke beslissing kan zijn en hoe groot het verschil is tussen de omstandigheden op straat en de informatie waarover men achteraf beschikt.
De politie was naar het station gekomen na een melding dat een man een ander zou hebben bedreigd en mogelijk een vuurwapen bij zich had. De agenten troffen Rishi aan en benaderden hem met getrokken dienstwapens, waarbij hem duidelijk werd gemaakt dat hij moest blijven staan en zijn handen moest laten zien. Rishi draaide zich vervolgens om en rende weg in de richting van de fietstunnel. Tijdens het wegrennen keek hij om en maakte hij een handbeweging naar zijn jas- of broekzak, waarbij een zwart voorwerp zichtbaar werd. De agent loste daarop een schot, dat Rishi in zijn hals trof. Hij overleed later in het ziekenhuis. Achteraf bleek dat hij geen vuurwapen bij zich had en dat het zwarte voorwerp een BlackBerry was.
Volgens de vaststellingen van de Rechtbank Den Haag verstreek er ongeveer één seconde tussen het moment waarop Rishi wegrende en het moment waarop de agent schoot, terwijl de afstand tussen beiden op dat moment ongeveer zestien meter bedroeg. Dat zijn feiten die van belang zijn om de snelheid van de gebeurtenis te begrijpen, maar die op zichzelf nog niet alle vragen beantwoorden over de waarneming, de inschatting en de rechtmatigheid van het handelen.
Na de schietpartij volgde een uitgebreid onderzoek, waarna de zaak aan de rechtbank werd voorgelegd. Op 23 december 2013 deed de Rechtbank Den Haag uitspraak. De agent werd vrijgesproken van moord en doodslag. De rechtbank achtte wel mishandeling met de dood tot gevolg bewezen, maar oordeelde dat de agent niet strafbaar was omdat hij had gehandeld ter uitvoering van een wettelijk voorschrift. Hij werd daarom voor die feiten ontslagen van alle rechtsvervolging. Van dood door schuld werd hij eveneens vrijgesproken.
De rechtbank stelde daarbij vast dat de agent had geschoten onder omstandigheden die meer risico's met zich meebrachten dan de reguliere trainingssituatie, onder meer doordat zowel hijzelf als Rishi in beweging waren en doordat de stress en de onverwachte ontwikkeling van de situatie zijn waarneming en besluitvorming konden beïnvloeden. Ook merkte de rechtbank op dat er onvoldoende rust in de houding van de agent was geweest toen hij schoot. Tegelijkertijd oordeelde zij dat hij zijn wettelijke bevoegdheid om geweld te gebruiken niet had overschreden.
Die uitspraak verdient een zorgvuldige lezing, omdat zij laat zien dat het mogelijk is om risico's en tekortkomingen in het handelen vast te stellen zonder tot de conclusie te komen dat de politieambtenaar strafrechtelijk verantwoordelijk moet worden gehouden voor de dood van degene op wie hij heeft geschoten. Het is precies dat onderscheid dat in discussies over politiegeweld nogal eens verloren dreigt te gaan: begrip voor de omstandigheden waaronder iemand moet handelen, is niet hetzelfde als een automatische rechtvaardiging van iedere beslissing, net zoals een fatale afloop op zichzelf niet bewijst dat de beslissing onrechtmatig was.
Dat neemt de tragiek van de gebeurtenis niet weg en maakt het verlies voor de nabestaanden niet minder groot. Een zeventienjarige jongen kwam om het leven en zijn familie moest verder met een verlies dat nooit meer ongedaan kon worden gemaakt. Ook voor de betrokken agent betekende de gebeurtenis dat zijn handelen en de gevolgen daarvan onderdeel werden van een ingrijpende juridische en maatschappelijke beoordeling. Wat hij persoonlijk heeft ervaren en hoe hij de gebeurtenis heeft verwerkt, kunnen we niet zonder meer invullen, maar dat de zaak voor alle betrokkenen verstrekkende gevolgen had, staat buiten kijf.
En daarmee komen we terug bij de vraag waarmee dit verhaal begon: wel of niet schieten.
Achteraf beschikken we over camerabeelden, getuigenverklaringen, deskundigenrapporten en een rechterlijke uitspraak waarin de gebeurtenissen uitvoerig zijn onderzocht. We kunnen de beelden herhaaldelijk bekijken, de tijd tussen twee handelingen vaststellen en iedere beweging afzonderlijk bespreken. We hebben de mogelijkheid om stil te staan bij alternatieven en ons af te vragen of er anders had kunnen worden gehandeld, waarbij de kennis van de afloop onvermijdelijk invloed heeft op de manier waarop we naar het oorspronkelijke moment kijken.
Maar de diender op straat beschikt niet over die luxe van achteraf, want hij moet handelen met de informatie die op dat moment beschikbaar is, terwijl de situatie zich nog ontwikkelt en de gevolgen van zijn beslissing nog niet bekend zijn. Hij heeft geen garantie dat zijn waarneming juist is, geen zekerheid over wat de verdachte vervolgens zal doen en geen mogelijkheid om eerst rustig te onderzoeken welke verklaring de waargenomen beweging heeft.
Dat maakt het achteraf beoordelen van zijn handelen niet minder noodzakelijk, want juist wanneer de politie geweld gebruikt, moet zorgvuldig worden onderzocht of dat geweld noodzakelijk, proportioneel en rechtmatig was. Het vraagt wel om een eerlijk besef van het verschil tussen degene die onder druk een beslissing moet nemen en degene die achteraf met de beschikbare informatie over die beslissing oordeelt.
Een rechtsstaat kan niet zonder verantwoording over politiegeweld, maar een eerlijke beoordeling vraagt ook dat we de omstandigheden van het beslissende moment serieus nemen en niet doen alsof de betrokken agent toen al beschikte over alle kennis die later uit het onderzoek naar voren kwam.
In deze zaak zijn er in menselijk opzicht alleen maar verliezers, al zijn hun verliezen niet hetzelfde en mogen we die ook niet op één hoop gooien. De familie verloor een zoon, de betrokken agent werd geconfronteerd met de gevolgen van een fatale schietbeslissing en collega's zagen opnieuw hoe ingrijpend en kwetsbaar hun beroep kan zijn. De samenleving bleef achter met vragen over politiegeweld, verantwoordelijkheid en de manier waarop we omgaan met beslissingen die onder extreme omstandigheden worden genomen.
Dat vraagt niet om een automatische verdediging van de diender, maar evenmin om een veroordeling die uitsluitend is gebaseerd op de tragische afloop. Het vraagt om feiten, een zorgvuldige juridische beoordeling en de bereidheid om te erkennen dat menselijke besluitvorming onder grote druk niet altijd dezelfde is als besluitvorming onder rustige omstandigheden.
Epiloog
Misschien ligt de belangrijkste vraag uiteindelijk niet uitsluitend bij de diender die schoot, maar ook bij onszelf, bij de manier waarop wij naar politieoptreden kijken en bij de vanzelfsprekendheid waarmee we achteraf menen te kunnen bepalen wat iemand op dat ene beslissende moment had moeten doen.
Wat zouden wij zelf hebben gedaan als we op datzelfde perron hadden gestaan, met dezelfde melding waren geconfronteerd, dezelfde beweging hadden waargenomen en onder dezelfde spanning binnen een fractie van een seconde hadden moeten beslissen hoe we zouden handelen?
Zouden we hebben geschoten of zouden we hebben afgewacht, met alle risico's en onzekerheden die beide mogelijkheden met zich mee kunnen brengen? En zouden we achteraf nog steeds zo overtuigd zijn geweest van onze beslissing wanneer we hadden ontdekt dat de werkelijkheid anders was dan we op dat ene moment hadden ingeschat?
Wie daarop met grote stelligheid antwoord geeft, doet er goed aan zich te realiseren dat een hypothetische beslissing onder veilige omstandigheden iets heel anders is dan een daadwerkelijke beslissing op straat, waar de gevolgen niet kunnen worden teruggedraaid en waar niemand vooraf kan garanderen dat zijn inschatting juist zal zijn.
Het eerlijke antwoord is daarom misschien wel het meest ongemakkelijke antwoord: niemand weet met volledige zekerheid wat hij zelf op dat moment zou hebben gedaan.
Dat ontslaat een politieambtenaar niet van zijn verantwoordelijkheid en het maakt een onderzoek naar het gebruik van geweld niet minder noodzakelijk, maar het vraagt wel om enige bescheidenheid wanneer we achteraf oordelen over beslissingen die onder omstandigheden zijn genomen die we zelf niet hebben meegemaakt.
Want de werkelijke toets van een schietbeslissing ligt niet uitsluitend in de wetenschap dat het achteraf anders bleek te zijn dan op het beslissende moment werd gedacht, maar in de vraag of het handelen, beoordeeld aan de hand van de toenmalige omstandigheden en de geldende wettelijke kaders, gerechtvaardigd was.
En precies daarin schuilt de menselijke werkelijkheid achter het gebruik van het vuurwapen door de politie: de noodzaak om verantwoording af te leggen, de verantwoordelijkheid om zorgvuldig te handelen en het besef dat een beslissing die in één seconde wordt genomen, voor meerdere mensen de rest van hun leven kan bepalen.
Opiniestuk het nieuwe wijksecretariaat 13 jaar later
Eenmaal binnen bleek echter weer eens alles veranderd.
Toch vielen mij enkele zaken direct op.
U kent het wel.
In dat opzicht heeft de tijd opmerkelijk weinig veranderd.
Soms onverstoorbaar.
Soms bewonderenswaardig veerkrachtig.
Hoe organiseren wij ons werk zó, dat de mensen op straat kunnen doen waarvoor zij ooit politieagent zijn geworden?
De Nationale Politie staat inmiddels stevig op de kaart. Veel processen zijn geprofessionaliseerd, informatie is beter beschikbaar en samenwerking tussen disciplines is op onderdelen verbeterd. Toch herken ik ook vandaag nog dezelfde dilemma's als toen.
Meldingen van binnenuit, aandachtvestigingen, VVC-opdrachten, administratieve verplichtingen, maatschappelijke problematiek, zorgmeldingen en steeds meer taken die ooit elders waren belegd. De politie blijkt nog altijd de organisatie waar anderen terechtkunnen wanneer niemand anders meer thuis geeft.
We zeggen al jaren dat het basisteam het fundament van de politieorganisatie vormt en dat de wijkagent de spil in het netwerk is. Op papier klopt dat volledig. In de praktijk zie ik echter dat de afstand tussen beleid, processen en uitvoering soms nog steeds groter is dan wenselijk.
Iedere laag ontstaat ooit met een goede bedoeling. Maar wanneer niemand meer kritisch kijkt naar het totaalplaatje, ontstaat het risico dat de uitvoerende collega steeds meer tijd kwijt is aan het systeem en steeds minder aan het politiewerk zelf.
Niet als extra loket.
Niet als nieuwe schakel in de keten.
Maar als operationeel knooppunt.
Voorkom dat dezelfde zaak door meerdere disciplines afzonderlijk wordt bekeken.
Voorkom dat informatie telkens opnieuw wordt uitgezet, terugkomt, opnieuw wordt beoordeeld en weer wordt uitgezet.
Wat draagt daadwerkelijk bij aan veiligheid, opsporing of hulpverlening?
Ik heb tijdens mijn loopbaan vaak gezien hoe goede collega's vastliepen in procedures die ooit bedoeld waren om het werk gemakkelijker te maken. Dan ontstaat het gevoel dat het systeem zichzelf in stand houdt.
De burger verwacht geen perfect registratiesysteem.
De burger verwacht een politieagent die komt als het nodig is, luistert, handelt en verantwoordelijkheid neemt.
Samenwerken met gemeenten, zorginstanties, woningcorporaties en andere partners blijft noodzakelijk. Maar daarbij hoort ook het lef om verantwoordelijkheden terug te leggen waar ze thuishoren. Niet elk maatschappelijk probleem is automatisch een politieprobleem.
Dat is geen zwakte.
Dat is professioneel handelen.
Wat je ermee doet wel.
Misschien is dat vandaag nog relevanter dan ooit.
De kunst blijft om er verstandig, doelgericht en met gezond verstand naar te handelen.
Daar ligt volgens mij nog steeds de sleutel tot goed politiewerk.
Narede
Integendeel.
Juist omdat zij sterk zijn.
Tot het ergens begint te schuren.
Een mens is geen onuitputtelijke bron van energie. Ook de meest bevlogen wijkagent, rechercheur, noodhulpcollega of ondersteuner heeft grenzen.
Een goede politieorganisatie wordt niet alleen gemeten aan cijfers, registraties, processen of prestaties. Zij wordt vooral gemeten aan de wijze waarop zij haar mensen in staat stelt hun vak uit te oefenen.
Maar de mensen die dagelijks op straat, achter een bureau, in een verhoorkamer of tijdens een nachtdienst het verschil maken.
En met een overbelast hart kun je geen gezonde organisatie bouwen.
zondag 21 juni 2026
Hulpverlening aan he die dit behoeven 🦟
Hulpverlening aan hen die dit behoeven
De vrachtvliegtuigen trekken een witte streep tegen de blauwe achtergrond van de hemel. Wij noemen die bandbreedte de hemel, maar eigenlijk zijn stratosfeer en andere wetenschappelijke benamingen wellicht juister. Als een heraut plant zo'n ijzeren vogel zijn bestemming aan de horizon en doorklieft hij de hete, zoetwarme lucht boven ons aardse paradijs.
Ik loop buiten. Tuincorvee doe ik regelmatig, zo niet dagelijks, effekes. Zo houd ik de tuin enigszins in het gareel. Tegen onkruid is echter niets opgewassen, behalve handmatig ingrijpen en hun aanwezigheid met wortel en al tenietdoen.
Ik zie de gebruikelijke oneffenheden: afgevallen eikenbladeren, stof, zand, vuil en andere eikenboomellende. Hier en daar steken alweer groene stengels van invasieve soorten of andere ongewenste aanwezigen de kop op.
Het buitenbad houd ik schoon en afgedekt tegen al die ongein. Toch zie ik een donkere vlek aan de binnenkant van het badje. Is het een blad? Heeft een vogel een krijtstreep achtergelaten? Nee, het is een hommel.
Hij is in mijn domein terechtgekomen. Hoe? Joost mag het weten.
Wat doet hij? Helemaal niets.
Bewegingloos drijft hij rond. Is hij aan het verdrinken of juist aan het genieten van wat verkoeling? Is hij gevallen, gedoken of gewoon ongelukkig te water geraakt? Wil hij met rust gelaten worden of geholpen? Wie het weet, mag het zeggen.
Ik ben de hommeltaal niet machtig, maar in dit geval ga ik af op mijn gevoel. Ik weet dat hommels nuttig zijn, vriendelijk ogen en doorgaans niet tot de stekelige probleemgevallen behoren.
Dus schuif ik mijn hand onder zijn lichaam, dat nog steeds roer- en stuurloos dobbert. Zijn ledematen hangen levenloos langs zijn lijfje. Terwijl het water tussen mijn vingers wegloopt tijdens de reddingsoperatie, grijpt hij plots met handen en voeten mijn huid vast. Stevig. Onlosmakelijk.
Ik loop met hem naar de stenen border om hem daar op adem te laten komen. Zijn reactie is opmerkelijk: in plaats van af te stappen, kruipt hij verder omhoog mijn handpalm in.
Wil hij bij me blijven? NOf is hij simpelweg onderkoeld van zijn onverwachte duik?
Met mijn wijsvinger help ik hem voorzichtig verder, alsof ik een stukje Limburgse vlaai op een bordje presenteer. Daar blijft hij rustig zitten wachten.
Even later kiest hij alsnog het luchtruim. Zoals het vrachtvliegtuig eerder, verdwijnt ook hij richting verre oorden. Niet met het lawaai van straalmotoren, maar met dat bekende, aandoenlijke gezoem waar ik telkens weer blij van word.
Ik denk dat hij weer boven Jan is. Dat lukte eerder niet met zijn natte engelenvleugels.
Toch weer een leven gered. Al weet ik niet hoever hij gevorderd was in zijn levenscyclus van ongeveer een maand.
Voor hem maakte het op dat moment waarschijnlijk weinig verschil. Voor mij eigenlijk ook niet.
De geredde was een hommel. In een komische hersenschim voelde de redder zich even de evenknie van Mitch Buchannon aka David Hasselhof (hahaHan). Zij het zonder strand, reddingsboei en rode zwembroek.
Epiloog
Boven mij trok een vrachtvliegtuig zijn witte streep door het luchtruim. Beneden dobberde een hommel die datzelfde luchtruim even kwijt was. Uiteindelijk vervolgden ze allebei hun eigen bestemming. De een met straalmotoren, de ander met een aandoenlijk gezoem.
💙👍🐝
vrijdag 12 juni 2026
Notitie over Noodhulp
We schrijven het jaar 2012. Ik word gevraagd om mijn gedachten en ervaringen te delen over het Beleidsstuk Noodhulp, in een notitie, ik ben wijkagent en draai volledig mee in de Noodhulp
Noodhulp District Westelijke Mijnstreek
Inleiding
In de noodhulp leer je al snel dat beschikbare capaciteit en daadwerkelijke capaciteit twee verschillende dingen zijn. Op papier lijkt er vaak voldoende personeel aanwezig. Op straat blijkt de werkelijkheid soms weerbarstiger.
De burger die de politie belt, heeft doorgaans weinig belangstelling voor onze organisatiestructuur, dienstroosters of interne processen. Hij wil weten of er politie komt wanneer het nodig is. Daar wordt ons werk uiteindelijk op beoordeeld.
Binnen het district Sittard, en het toekomstige basisteam Westelijke Mijnstreek, wordt de noodhulp verzorgd door medewerkers uit de basiseenheden Sittard, Geleen en SBS. Prioriteit 1- en 2-meldingen worden uitgegeven via de meldkamer. Prioriteit 3- en 4-meldingen worden veelal lokaal uitgegeven en afgehandeld.
De vraag die centraal staat in dit document is eenvoudig:
Hoeveel politiecapaciteit bereikt uiteindelijk daadwerkelijk de straat?
Huidige situatie
De noodhulp is binnen de organisatie geborgd volgens de uitgangspunten van het gebiedsgebonden werken. Daarbij zijn afspraken gemaakt over gebiedsdekking, bereikbaarheid en maximale aanrijtijden.
Het uitgangspunt is dat er geen vaste noodhulpteams zijn. De noodhulp wordt geleverd door medewerkers uit de basiseenheden. De operationele verantwoordelijkheid ligt tijdens de dienst bij de lokale leiding, ondersteund door de operationele lijn.
Binnen de basiseenheid Sittard-Born wordt momenteel gewerkt met een 24-uurs noodhulpinzet. Gedurende de dag-, avond- en nachtdienst staat een noodhulpsurveillance gepland. Daarnaast worden incidentenafhandelingsdiensten ingezet voor de afhandeling van minder spoedeisende meldingen.
Voor prioriteiten 3 en 4 worden, waar mogelijk, ook politiesurveillanten niveau 2 ingezet.
De dagelijkse praktijk
Op papier lijkt de beschikbare capaciteit overzichtelijk. In de praktijk wordt dezelfde capaciteit aangesproken voor een groot aantal verschillende taken.
Een politiemedewerker kan echter maar één keer worden ingezet.
Een collega die bezig is met intake, evenementenzorg, overleg, opleiding, protocolwerk of een administratieve verplichting is op dat moment niet beschikbaar voor noodhulp op straat.
Dat is geen verwijt aan die werkzaamheden. Veel van deze taken zijn noodzakelijk. Het probleem ontstaat wanneer de optelsom ervan ertoe leidt dat de noodhulpcapaciteit onder druk komt te staan.
Factoren die capaciteit beïnvloeden
Naast de reguliere noodhulpverlening heeft de politie dagelijks te maken met:
ziekteverzuim;
re-integratietrajecten;
detacheringen;
opleidingen en e-learning;
intake en publieksvoorziening;
evenementen;
wijkgebonden werkzaamheden;
overlegstructuren;
wettelijke verplichtingen;
protocollen en samenwerkingsafspraken;
verlof en vakantieperiodes;
leeftijdsgebonden inzetbaarheid;
districtelijke en regionale projecten.
Daarnaast leggen maatschappelijke ontwikkelingen steeds meer beslag op de beschikbare capaciteit. Denk aan GGZ-problematiek, complexe zorgmeldingen, veranderende wetgeving en toenemende verwachtingen vanuit de samenleving.
Knelpunten
De noodhulp vormt het fundament van de operationele politiezorg. Juist daarom moet kritisch worden gekeken naar werkzaamheden die niet rechtstreeks bijdragen aan de afhandeling van prioriteit 1- en 2-meldingen.
De vraag is niet of deze werkzaamheden belangrijk zijn. De vraag is of zij uitgevoerd moeten worden door dezelfde capaciteit die ook verantwoordelijk is voor de noodhulp.
Bij ernstige incidenten wordt deze kwetsbaarheid direct zichtbaar.
Een schietincident, een dodelijk geweldsdelict of een grootschalige calamiteit kan ertoe leiden dat meerdere surveillances langdurig worden vastgelegd. De beschikbare capaciteit voor de reguliere noodhulp neemt daardoor direct af, terwijl de vraag vanuit de samenleving onverminderd doorgaat.
Mogelijke oplossingen
Om de operationele slagkracht van de noodhulp te vergroten kunnen verschillende maatregelen worden overwogen.
Centrale uitgifte prioriteit 3 en 4
Door prioriteit 3- en 4-meldingen via de meldkamer uit te geven, kan lokaal capaciteit worden vrijgemaakt die vervolgens beschikbaar komt voor operationele inzet op straat.
Herziening incidentenafhandeling
De huidige dag- en late incidentenafhandelingsdiensten kunnen mogelijk parallel worden gepland aan de noodhulpinzet of gedeeltelijk worden gelabeld als noodhulpcapaciteit.
Benutten restcapaciteit
Binnen bestaande functies kan worden onderzocht welke capaciteit tijdens bepaalde uren beschikbaar is voor ondersteuning van de noodhulp.
Nachtelijke openstelling bureaus
Indien intake- en publieksfuncties gedurende de nacht worden aangepast of gecentraliseerd, ontstaat aanvullende inzetbaarheid voor operationeel politiewerk. Een dergelijke keuze vraagt vanzelfsprekend bestuurlijke besluitvorming.
Voorkeursrichting
De voorkeur gaat uit naar een model waarbij de beschikbare capaciteit zoveel mogelijk wordt ingezet voor de primaire taak van de noodhulp.
Uitgangspunt daarbij is:
maximale inzetbaarheid op straat;
behoud van gebiedsdekking;
behoud van aanrijtijden;
voldoende back-up capaciteit;
flexibiliteit bij calamiteiten en grootschalige incidenten.
Een dagelijkse reserve- of back-upfunctie blijft daarbij noodzakelijk.
Gezien de uitbreiding van de horeca-uren en de toenemende belasting van de nachtelijke uren verdient een dubbele nachtinzet nadrukkelijk aandacht.
Resultaten
Met een sterker op de noodhulp gerichte organisatie kunnen de volgende resultaten worden bereikt:
een effectievere noodhulpfunctie;
betere beschikbaarheid van surveillances;
grotere operationele slagkracht;
betere opvang van calamiteiten en crises;
meer zichtbare politie-inzet.
Beoogde effecten
Voor de burger moet uiteindelijk zichtbaar zijn dat de politie aanwezig is wanneer het ertoe doet.
De beoogde effecten zijn:
meer vertrouwen in de beschikbaarheid van de politie;
meer vertrouwen in de opvolging van meldingen;
een grotere meldingsbereidheid;
meer zichtbare politie op straat;
meer mogelijkheden voor heterdaadoptreden.
Slotbeschouwing
We kunnen blijven schuiven met roosters, functies en organisatiestructuren. Uiteindelijk blijft één vraag bepalend:
Komt er politie wanneer de burger haar nodig heeft?
De noodhulp is en blijft het visitekaartje van de politieorganisatie. Iedere keuze die wordt gemaakt ten aanzien van capaciteit zou daarom eerst langs die eenvoudige toets gelegd moeten worden.
Wat niet bijdraagt aan de beschikbaarheid van de noodhulp vraagt om een bewuste afweging. Niet omdat andere taken onbelangrijk zijn, maar omdat de burger mag verwachten dat er iemand komt wanneer hij belt.
Immitatievuurwapens, het verschil tussen nep en echt blijkt pas achteraf
Imitatievuurwapens. Films, series, computerspellen en sociale media staan er bol van. Ze worden getoond als spannend, stoer of zelfs aantrekkelijk. Wie er vaak genoeg naar kijkt, vergeet soms dat achter die plastic of metalen replica's een gevaarlijke werkelijkheid schuilgaat.
Want voor degene die in de loop kijkt, bestaat het verschil tussen echt en nep vaak pas achteraf.
De media smullen ervan. De held draagt een pistool, de schurk nog een groter exemplaar en de spanning stijgt met iedere trekker die wordt overgehaald. Wat op een beeldscherm entertainment is, kan in de echte wereld echter leiden tot angst, geweld, levenslange trauma's of zelfs dodelijke gevolgen.
De navolgende drie incidenten, casussen of verhalen zo u wilt, spelen zich af op dezelfde zondag ergens in augustus, vele jaren geleden. Realiteit, fictie en wrange werkelijkheid lopen daarbij opvallend door elkaar heen.
Incident 1
Soms heb je van die dagen waarop schijnbaar onbelangrijke zaken alle aandacht opeisen. Een rustige zondagochtend. Tot er een melding binnenkomt van een verontruste flatbewoner. Door zijn keukenplafond sijpelt water naar beneden. Zijn woning dreigt langzaam te veranderen in een natte moesson.
Uit veiligheidsoverwegingen ga ik samen met enkele collega's naar het adres. De bovenwoning blijkt bewoond te worden door iemand die al jarenlang bekend is binnen het hulpverleningscircuit. Onlangs heeft hij nog contact gehad met de politie nadat hij in overspannen toestand met een zwaard in het openbaar had rondgelopen. Gelukkig vallen daarbij geen gewonden.
Verleden gedrag biedt echter geen garantie voor de toekomst. Daarom laten wij gezond verstand en veiligheid voorgaan. Gelukkig kunnen wij daarbij putten uit eerdere situatierapportages.
Bij de benedenbuurman constateren we inderdaad een lekkage. Vervolgens gaan we naar de bovenwoning. De deur blijft gesloten. Op aanbellen wordt niet gereageerd. Mogelijk ligt de bewoner onwel binnen.
Onze vrienden van de brandweer openen uiteindelijk de woning. Een nieuwe alles-cutter doet in enkele ogenblikken wat de politiestormram niet voor elkaar krijgt. De weerbarstige, norse deur geeft zich uiteindelijk gewonnen. Het bijkomende voordeel is dat de halve galerij meteen wakker is.
Binnen treffen we gelukkig niemand aan. De lekkage blijkt veroorzaakt te worden door een kraan die nog openstaat.
Tijdens de zoektocht door de woning valt ons oog op een geopende sporttas in een slaapkamer. Daarin liggen vier vuurwapens en andere wapens die niet van echt te onderscheiden zijn.
Voor de gemiddelde burger lijken het echte wapens. Voor een politieagent eveneens. En juist daarin schuilt het gevaar.
Wordt een dergelijk voorwerp plotseling op een agent of burger gericht, dan moet in een fractie van een seconde een beslissing worden genomen. Niemand krijgt dan de tijd om eerst rustig te onderzoeken of een pistool echt of nep is.
De wapens worden in beslag genomen. Onderzoek en verhoor volgen later.
De druppende kraan wordt die ochtend snel gedicht. De juridische kraan tussen huurder en woningcorporatie zal vermoedelijk nog geruime tijd blijven nadruppelen.
Incident 2
Later die dag lees ik over een incident in Den Bosch.
Daar houdt de politie een verwarde man aan nadat hij twee vuurwapens op het hoofd van een agent richt en beide wapens afdrukt.
Achteraf blijken de wapens ongeladen of defect.
Achteraf.
Dat woord maakt echter weinig verschil voor de betrokken agent.
Want wanneer iemand twee vuurwapens op je hoofd richt en tweemaal de trekker overhaalt, denk je niet aan technische mankementen. Je denkt aan je partner, je kinderen, je ouders. Je denkt dat dit mogelijk de laatste minuut van je leven is.
Onwillekeurig komt de beruchte scène uit The Deer Hunter in gedachten, waarin Russische roulette wordt gespeeld. Een huiveringwekkend beeld.
Omstreeks vijf uur 's middags ontvangen agenten een melding van een burenruzie. Bij aankomst zien zij via een openstaande voordeur een man met twee kennelijke vuurwapens.
De verdachte weigert bevelen op te volgen, verdwijnt naar binnen en verschijnt later opnieuw. In een split second richt hij beide wapens op een agent en haalt de trekkers over. Klik. Klik. Geen schot. Geen kogel. Geen overlijdensbericht aan de familie.
De verdachte wordt direct overmeesterd.
De betrokken agenten worden later opgevangen door het Bedrijfsopvang Team. Een uitstekend protocol, want pas na afloop dringt vaak volledig door wat er had kunnen gebeuren.
Voor politiemensen behoort het gebruik van hun vuurwapen tot de zwaarste beslissingen die zij ooit moeten nemen. Wanneer iemand een vuurwapen trekt dat niet van echt te onderscheiden is, bestaat er op dat moment geen verschil tussen echt en nep.
Een imitatiewapen is pas nep wanneer achteraf blijkt dat het nep was.
Onderzoeken naar politiegeweld of schietincidenten kunnen bovendien een zware wissel trekken op de betrokken collega's en hun gezinnen. Verhoren, onderzoeken, het tijdelijk inleveren van het dienstwapen en langdurige onzekerheid zijn vaak onderdeel van het traject.
Incident 3
Alsof de dag nog niet genoeg vuurwapens had voortgebracht, zie ik diezelfde avond als klap op de vuurpijl ook nog een film op televisie."
Daarin ontvoert een overspannen vader zijn minderjarige dochter. De politie treft hem aan bij een beekje waar hij samen met haar bij een kampvuur zit.
Tijdens de confrontatie trekt hij een vuurwapen dat niet van echt te onderscheiden is. Eerst bergt hij het weer op. Even later haalt hij het opnieuw tevoorschijn.
Hij richt het op een politieman. De hamer wordt gespannen. Klik. Klik. Het is fictie. Maar de spanning voelt echt.
Plotseling begrijp ik nog beter wat er door het hoofd van die agent in Den Bosch moet zijn gegaan.
MoraalDe media smullen van vuurwapens. Films, series, videobeelden en sociale media maken ze spannend, stoer en aantrekkelijk. Onbedoeld raken mensen daardoor soms verleid om zelf ook zo'n voorwerp aan te schaffen.
Maar een imitatiewapen is geen speelgoed.
Het vuurt misschien geen kogels af, maar kan wel degelijk levens ontwrichten. Niet omdat het echt is, maar omdat niemand op het beslissende moment kan weten dat het nep is.
Wie een dergelijk wapen trekt, speelt Russische roulette met de angst van een ander. Soms ook met zijn eigen leven.
Daarom zijn dergelijke wapens in Nederland verboden, behoudens enkele wettelijk gereguleerde uitzonderingen zoals airsoft.
"Het was maar nep."
Dat is achteraf vaak een bijzonder schrale constatering.
donderdag 11 juni 2026
Kantelen in the Sky
Intro: Dit verhaal is wellicht minder een klassiek politieverhaal en meer een beschouwende momentopname uit een roerige periode binnen de politieorganisatie. Geen achtervolging, melding of aanhouding als rode draad, maar een inkijk in de sfeer, vermoeidheid, loyaliteit en kameraadschap tijdens de jaren van reorganisaties, systemen, werkdruk en voortdurende veranderingen.
Achteraf voelt het bijna documentair aan. Niet geschreven vanuit verbittering of rancune, maar vanuit betrokkenheid bij het vak en de mensen die het dragen. Want ondanks alle bureaucratie, veranderingen en soms absurde processen, bleven politiemensen uiteindelijk gewoon doen wat zij altijd deden: er staan voor anderen én voor elkaar.
Misschien maakt dat achteraf dat deze periode bijzonder is. “Opvallend genoeg denk ik hier in 2026 nog exact hetzelfde over als toen in 2016"
Met een tekening ben je soms sneller klaar dan met duizend woorden. Een plaatje, een praatje, een daadje, iedereen kent het wel. Misschien lukt het mij daarom ook beter om de tekening van Jan the Artist+ te verbinden aan de politieorganisatie zoals wij die dagelijks proefondervindelijk voorgeschoteld krijgen. Een organisatie die soms stevig overeind staat als een oud kasteel met dikke muren en vier trotse kantelen, maar soms ook aandoet als een bouwpakket waar onderweg een handleiding, een schroef en hier en daar wat gezond verstand verloren zijn gegaan.
Ons kasteel heet B.T.W.M. (basis team westelijke mijnstreek)
Vier letters die jarenlang hebben gestaan voor betrokkenheid, kameraadschap, inzet en het bekende vermogen van politiemensen om onder druk gewoon dóór te blijven gaan. Niet met grote woorden of borstklopperij, maar met nachtdiensten, koude koffie, zwarte humor en collega’s die elkaar feilloos aanvoelen zonder daar eerst drie formulieren voor te hoeven invullen.
Of zoals we in Zitterd zeggen: Alles kump good.
Alleen voelt de tegenstander van tegenwoordig anders dan vroeger. Die draagt geen bivakmuts meer, loopt niet met opgeheven vuisten op ons af en kondigt zichzelf al helemaal niet netjes aan. Nee, de vijand van nu kruipt langzaam tussen roosters, regels, ATW-discussies, mailboxen en systemen die ooit bedacht zijn om het werk makkelijker te maken, maar er opvallend vaak in slagen politiemensen nog langer achter een beeldscherm vast te zetten. Soms moet je drie keer inloggen om uiteindelijk vast te stellen dat het systeem eruit ligt. Dat soort humor schrijft zichzelf inmiddels bijna.
Het vreemde is misschien nog wel dat een deel van die druk uit onze eigen organisatie voortkomt. Ooit begon alles waarschijnlijk met goede bedoelingen, structuur en overzicht, maar zoals dat vaker gaat binnen grote organisaties kwam er steeds weer een laag bovenop. Nog een protocol erbij, nog een overlegstructuur erbij, nog een registratiesysteem erbij, totdat niemand meer precies weet waar de fundering van het kasteel ophoudt en de bureaucratie begint.
Ondertussen dendert het echte werk buiten gewoon door. Meldingen, agressie, huiselijk geweld, verdriet, ongevallen en mensen die op de slechtste momenten van hun leven tegenover politiemensen komen te staan. En ergens tussendoor staat dan die collega die na een heftig incident schouderophalend zegt dat het “wel gaat”, terwijl eigenlijk iedereen ziet dat het helemaal niet goed gaat.
Niet alle verwondingen zijn zichtbaar. Een gebroken been zie je meteen, maar een overbelast hoofd vaak pas als iemand al maandenlang op zijn tandvlees loopt. Zelfs bedrijfsartsen zien het venijn van een burn-out niet altijd aankomen, mede omdat politiemensen kampioen zijn in doorgaan. Nog één dienst draaien. Nog één weekend werken. Nog één nachtrit. Tot ergens diep vanbinnen langzaam een lampje begint te knipperen.
En toch zie ik op de eerste verdieping van ós burooke ook iets moois ontstaan. Daar liggen de witte vellen papier waarop namen, keuzes, samenwerkingen en verschuivingen worden ingevuld. Op het eerste gezicht lijken het slechts papieren met wat zwarte kriebelletters, maar tussen die namen lees je veel meer dan alleen een rooster of clusterindeling. Je ziet betrokkenheid, loyaliteit en politiemensen die ondanks alles nog steeds bereid zijn gaten voor elkaar dicht te lopen. Communicerende vaten, niet omdat een beleidsstuk dat zo voorschrijft, maar omdat politiewerk uiteindelijk gewoon mensenwerk blijft.
Natuurlijk schuurt het geregeld stevig. Nieuwe korpschefs lossen oude af, terwijl de oude soms als adviseur blijven hangen met een salaris waarvan menig diender spontaan een extra nachtdienst zou moeten draaien. Bezuinigingen blijven als donkere wolken boven het kasteel hangen en sommige vergaderingen over efficiëntie worden gevoerd door mensen die vermoedelijk al jaren geen straat meer hebben gezien buiten het raam van hun leaseauto. Soms voelt bureaucratie daadwerkelijk alsof je door nat cement probeert te sprinten.
Maar ondanks alles blijft die thin blue line bestaan. Brothers and sisters die onderling best kunnen botsen, mopperen of elkaar voor gek verklaren, maar buiten zonder enige twijfel naast elkaar staan zodra het spannend wordt. Dat blijft misschien wel het mooiste en sterkste onderdeel van politiewerk.
Want onder alle reorganisaties, managementtaal, beleidsstukken en systemen blijft de politie uiteindelijk iets heel eenvoudigs: mensen die andere mensen proberen te helpen op momenten dat het leven volledig uit de bocht vliegt.
En ja, soms zijn wij als organisatie ook gewoon een smeuïge gatenkaas, maar wel eentje waarbij de gaten opvallend vaak worden dichtgelopen door mensen die officieel eigenlijk al overbelast zijn.
Misschien is dat wel onze grootste kracht.
Onder druk wordt veel vloeibaar en heel soms ontstaat er tussen alle ellende ineens een diamant.
Nederland krijgt uiteindelijk de politie die zij verdient.
En die politie, dat zijn wij.
Ook in Zitterd. 👊
maandag 1 juni 2026
Kattenkwaad
Een artikel in De Limburger over een woning vol katten triggert direct een herinnering. In gedachten rijd ik weer naast collega Jan tijdens een groepssurveillance bij de Plisse in Born, in een kerkdorp dichtbij de Grensmaas, met uitzicht op België.
Een melding doet ons stoppen bij een adres dat binnen het korps genoegzaam bekend is. De reden van de melding is eenvoudig: een penetrante ammoniaklucht die opnieuw voor klachten uit de buurt zorgt.
Wij zijn niet de eersten die hier komen en zullen waarschijnlijk ook niet de laatsten zijn. Het verhaal speelt zich af in de beginjaren tachtig, een tijd waarin de politie vaak als eerste én soms bijna als enige overheidsinstantie op dit soort problematiek afkwam. Niet omdat wij daarvoor waren opgeleid, maar omdat wij nu eenmaal dag en nacht bereikbaar waren.
De geschiedenis van dit adres staat al uitgebreid beschreven in onze systemen. De daadwerkelijke regie ligt eigenlijk bij zorginstanties en woningcorporatie als het gaat om vervuiling, dierenwelzijn en woonoverlast. Toch bellen wij opnieuw aan.
De deur wordt geopend door een grote man op leeftijd. Forse handen, een verweerd gezicht en een uiterlijk dat doet denken aan een cowboy die al jaren geen badkamer van binnen heeft gezien. Hij roept bij mij onmiddellijk een scène op uit een oude film van Terence Hill. Na een zeldzaam bad trekt hij daar doodleuk weer dezelfde smerige, stoffige kleren aan.
Zijn gebit lijkt op dat van een bokser die een zware aframmeling heeft gehad en daarbij de halve inhoud van zijn mond in de ring heeft achtergelaten. Zijn spraak is moeilijk verstaanbaar. Een kunstgebit zou hier waarschijnlijk meer op zijn plaats zijn dan een woordenboek. Maar achter dat uiterlijk schuilt vooral een man die al jarenlang wordt ingehaald door psychische en lichamelijke problemen.
Binnen slaat de lucht direct op de ademhaling. De woning is vochtig, tochtig, nattig en benauwend. Onze ogen beginnen vrijwel meteen te tranen. Het lijkt alsof de katten de gehele woning als kattenbak gebruiken. Kattenbakken zelf zijn nergens te bekennen.
Overal lopen katten. Op kasten, stoelen, tafels, vensterbanken en aanrechtbladen. Het zijn er zoveel dat tellen nauwelijks zin heeft. Een voordeel heeft het kennelijk wel: van muizen- of rattenoverlast lijkt geen sprake. Met zoveel dakhazen in dienst waagt geen enkele knager zich vrijwillig aan een carrière op dit adres.
Collega Jan neemt geduldig een verklaring op. Woord voor woord noteert hij wat de bewoner vertelt. Voor mij klinkt het als een onsamenhangende stroom van gedachten waarin werkelijkheid, herinnering en fantasie moeiteloos door elkaar lopen. Achter ieder antwoord hoor ik eigenlijk maar één boodschap: een stille schreeuw om hulp.
Ik herinner me nog goed dat op tafel een sprei lag die net zo vochtig aanvoelde als de stoel waarop Jan plaatsnam. Alles in huis leek klam. Alsof de woning langzaam oploste in haar eigen vocht en verval.
Na afloop doen wij wat we al zo vaak hebben gedaan. We adviseren, rapporteren en geven de situatie door aan de instanties die tijdens kantooruren verantwoordelijk zijn voor verdere zorg en begeleiding.
Daarna verlaten we de tussenwoning.
Met het onbevredigende gevoel dat we opnieuw getuige zijn geweest van menselijk verval zonder werkelijk iets te kunnen veranderen. Soms is de politie niet meer dan een doorgeefluik tussen nood en hulp. En soms voelt dat als veel te weinig.
Epiloog
Terug in de dienstauto draaien we de ramen handmatig open. Elektrische ramen zijn in die tijd blijkbaar nog toekomstmuziek binnen de politieorganisatie. De frisse buitenlucht stroomt gul naar binnen, maar de kattengeuren, ammoniakdampen en overige biologisch actieve bestanddelen laten zich niet zomaar verjagen.
Die zitten inmiddels diep genesteld in onze neusvleugels. Waarschijnlijk met een huurcontract voor onbepaalde tijd.
Onze uniformen zijn toe aan een wasbeurt van olympisch niveau.
Collega Jan begint onderweg plotseling driftig aan zijn rechteronderarm te krabben. Hij rolt zijn hemdsmouw omhoog. De huid is vuurrood en geïrriteerd. Waarschijnlijk een souvenir van de vochtige tafelsprei waarop hij tijdens het opnemen van de verklaring zijn arm had laten rusten. Dezelfde sprei die door de katten kennelijk was aangewezen als officiële uitlaatlocatie.
Ik kijk naar mijn eigen handen, net uit in mijn broekzakken gehaal. Schoon en reukloos. Soms is alertheid gewoon een onderschatte vorm van risicobeheersing.
De woningcorporatie en hulpverlenende instanties pakken de casus uiteindelijk op. Zoals zo vaak volgen gesprekken, plannen, evaluaties en goede bedoelingen. Even lijkt er verbetering te ontstaan.
Maar helaas.
Sommige dossiers hebben meer levens dan de katten die erin voorkomen.
Vele jaren later komen er opnieuw meldingen vanaf hetzelfde adres. De oorspronkelijke grijze cowboy woonr er niet meer. Nieuwe hoofdrolspelers hebben er hun intrek genomen.
De problemen zijn echter opmerkelijk trouw gebleven.
Deze keer geen twintig katten, maar vijf honden. Geen gemiauw, maar onafgebroken geblaf. Geen kattenpis, maar een betegelde achterplaats die eruitziet als een mijnenveld van hondendrollen gemaskeerd met een reukgordijn.
De stank is gebleven. De overlast ook. De geschiedenis herhaalt zich. Zij het met een andere cast.
En zoals gebruikelijk wijst iedereen naar dezelfde verdachten
De politie en de zon.
Want zonder die ontembare zonnestralen zou de geur natuurlijk nooit de kans krijgen zich met zoveel enthousiasme door de wijk te verspreiden.
Soms denk ik dat de zon meer processen-verbaal verdient dan menig veelpleger.
Toch is er in al die jaren ook iets veranderd.
Waar de politie begin jaren tachtig vaak noodgedwongen het eerste en belangrijkste vangnet vormde voor dit soort maatschappelijke problematiek, hebben zorginstanties, woningcorporaties en hulpverleners tegenwoordig gelukkig een veel grotere rol gekregen. Zoals het hoort.
Maar één ding blijft onveranderd.
Als eerste wordt nog altijd de politie gebeld.
En dus rijden agenten ook vandaag de dag nog naar meldingen waar achter stankoverlast, vervuiling, geluidshinder of verwaarlozing vaak een veel groter menselijk probleem schuilgaat.
Terugkijkend heb ik in dit soort zaken zelden iets zelf opgelost.
De politie beschikt immers niet over de middelen, bevoegdheden of deskundigheid om eenzaamheid, vervuiling, psychische problemen of maatschappelijke teloorgang te genezen.
Wat wij wel deden, was blijven signaleren. Blijven rapporteren. Blijven bellen. Blijven aandringen. Blijven aanklampen.
Net zolang totdat de instanties die daarvoor waren uitgerust hun verantwoordelijkheid konden nemen.
Soms voelde dat als dweilen met de kraan open. Soms leek het alsof dossiers eindeloos in kringetjes rondliepen.
Maar achteraf besef ik dat ook dát politiewerk was. Niet alles zelf oplossen.
Maar ervoor zorgen dat een probleem niet langer genegeerd kon worden.
De hoofdrolspelers wisselen. De honden vervangen de katten. De jaren verstrijken. Maar sommige verhalen weigeren simpelweg het toneel te verlaten.
En wij? Wij rijden weer verder naar de volgende melding. Met open ramen.
En een gezonde dosis wantrouwen jegens tafelspreien.
Ps: Kamer bezorgd over stijgend aantal verwarde mensen en uitblijven van oplossingen - https://nos.nl/l/2609767







